تبلیغات
موج - عوامل کاهش ایمان
 
موج
ما زنده به آنیم که آرام نگیریم ...موجیم که آسودگی ما عدم ماست
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : محسن
نویسندگان
پنجشنبه 31 شهریور 1390
از نظر فقهى ، كفر بر دو قسم است : اعتقادى و عملى ، كفر اعتقادى بى اعتقادى به اصول عقاید است كه یا از ابتدا وجود ندارد و یا پس از اعتقاد ، زایل مى شود كه از آن به «ارتداد» تعبیر مى ‏كنند. گاهى نیز اعتقاد قلبى ندارد اما در ظاهر ، اعتقاد واقعى ‏اش را بروز نمى ‏دهد. در این صورت ، در اعتقاد گرفتار كفر باطنى مى ‏شود. البته كفر باطنى با اسلام ظاهرى قابل جمع است.
آنچه در این بحث مد نظر است كفر عملى است : ارتكاب گناه یا ترك واجب.چ

در این زمینه دو دسته روایات داریم :
دسته اول ، روایاتى است كه گناه را زایل كننده ایمان مى ‏دانند ، از باب نمونه :

1.محمد بن حكیم از امام كاظم (ع) روایتى بدین مضمون نقل كرده است :
گفتم آیا گناهان كبیره موجب خروج بنده از دایره ایمان مى ‏گردد.
فرمودند : بلى و نه فقط كبائر كه صغائر هم باعث خروج از منطقه ایمان است. 2. « قال رسول الله (ص) لا یزنى الزانى و هو مؤمن و لا یسرق السارق و هو مؤمن » (1)
رسول الله (ص) فرمودند : زنا نمى ‏كند زناكار در حالیكه او مؤمن است و سرقت نمى‏ كند سارق در حالیكه او مؤمن است.

3. روایت دیگرى را عبید بن زراره نقل كرده است.
مى ‏گوید «ابن قیس» (ظاهرا ابو حنیفه بر امام باقر (ع) وارد شده ‏اند) رو كرد به حضرت و گفت : ما كسانى را كه مسلمان هستند و پیرو مكتب ما هستند ، به دلیل معاصى خارج از ایمان نمى ‏دانیم.
«فقال له ابو جعفر (ع): یا ابن قیس اما رسول الله (ص) فقد قال: لا یزنى الزانى و هو مؤمن و لا یسرق السارق و هو مؤمن » (2)
امام باقر (ع) فرمودند : اما رسول الله زناكار را در حین زنا و دزد را در حین دزدى ، مؤمن نمى‏ دانند.

از این دسته از روایات برداشت مى‏ شود كه گناه ، قاطع ایمان است.

اما دسته دوم : از زوال موقت یا تضعیف ایمان به سبب گناه سخن مى‏ گوید ، از جمله :

1. مرحوم مجلسى روایت مفصلى را در بحار نقل مى ‏كند كه قسمتى از آن را ذكر مى ‏كنیم :
شخصى به نزد على (ع) آمد و گفت : گروهى گمان مى‏ كنند كه بنده نمى ‏تواند زنا كند و مؤمن هم باشد. دزدى كند ، شرب خمر نماید ، رباخوارى كند ، خون حرامى را بریزد و در عین حال مؤمن باشد.
فرمود : آنچه را كه دوستت گفته است ، راست است. «سمعت رسول الله (ص) یقول و الدلیل علیه كتاب الله » (3) از رسول الله (ص) این مطلب را شنیدم كه روح ایمانى از گناهكار مفارقت مى ‏كند. و دلیل آن هم كتاب خداست.»

2.در روایتى دیگر «ابن ثیابه» مى‏ گوید در خدمت امام صادق (ع) بودیم. به ایشان گفته شد : دیده ‏اید زناكارى را و حال آنكه آن مؤمن باشد ؟ « فقال علیه السلام: لا » (4) فرمودند : خیر ، ایمان از وى سلب مى ‏شود.

3.در روایتى «ابن بكیر» از امام باقر (ع) نقل مى ‏كند كه حضرت از قول رسول خدا (ص) نقل مى ‏فرمودند :
«اذا زنى الرجل فارقه روح الایمان» (5) هنگامى كه شخص زنا مى ‏كند، روح ایمان از وى جدا مى ‏شود.

4.در روایت دیگرى فرموده ‏اند :
«فاذا فرغ من العمل فان تاب یعود الیه الروح» (6) پس هنگامى كه از گناه فارغ شده و توبه كرد روح ایمان بسوى او باز مى‏ گردد. مقصود روایات این نیست كه چنین شخصى از نظر فقهى كافر مى ‏شود و نجس است. بحث ، بحث باطنى است.
این روایات دو معنا مى ‏تواند داشته باشد : احتمال اول این كه : مؤمن با ارتكاب گناه ، نزول درجه پیدا مى‏ كند. با عمل حرام ایمانش تضعیف مى ‏شود و در سراشیبى سقوط قرار مى ‏گیرد . احتمال دوم كه مصیبت بالاترى است ، مسئله «قطع و وصل» است. یعنى در حال ارتكاب حرام رشته ایمان قطع مى‏ شود و اگر موفق به توبه شد ، وصل مى ‏شود. قطع ایمان بر اثر گناه قطعى است ، اما وصل دوباره ایمان مسلم نیست.چه بسا انسان عاصى موفق به توبه نشود و آیا كسى مى ‏تواند مطمئن باشد كه پس از توبه به حالت قبلى ‏اش باز مى ‏گردد؟ !
در گذشته، عمل را لازمه ایمان دانستیم.گفتیم كه نمى ‏شود عسل باشد و شیرینى نداشته باشد .در اینجا هم مى ‏گوییم :
آیا مى ‏توان تصور كرد گناه كه ظلمت است باشد و در عین حال نورانیت درونى هم وجود داشته باشد ؟! محال است. اگر بخواهیم حمل به صحت هم كنیم باید بگوییم مرتبه ایمان در گناهكار نزول پیدا مى ‏كند.

عوامل افزایش ایمان :
1.تفكر در صنع الهى :
و آن سیر فكرى است كه ایمان را تقویت مى ‏كند.
على (ع) عادت داشتند كه در دل شب به آسمان بنگرند و بر اختلاف شب و روز و نشانه‏ هاى خدا فكر كنند.
یكى از اهل معرفت را مى ‏دیدم كه در نیمه شب هاى زمستان غالبا در حجره را باز مى ‏كرد و به ایوان مى‏ رفت و به آسمان نگاه مى ‏كرد و با خود زمزمه مى‏ كرد و بعد به نماز شب مى ‏ایستاد. بارها خود من این عمل را از وى مشاهده كرده بودم. شب مردان خدا ، روز جهان افروز است ..

2. توجه به نعم الهى :
تذكر به نعمت ‏هایى كه خداوند در اختیار انسان قرار داده است ، موجب افزایش ایمان مى‏ گردد.
تفكر در الطافى كه حق تعالى در طول زندگى به انسان داشته است ، رشته وداد با حق را مستحكم مى ‏كند.

3.محبت به اولیاى خدا :
پیوند قلبى با اولیا و دوستان خدا، ایمان را محكم مى ‏كند.به نسبتى كه محبت افزایش یابد، ایمان رو به تزاید مى ‏گذارد.
به یك معناى دقیق مى ‏توان گفت كه اصولا به دلیل رشته محبت به اولیا ، انسان مى ‏تواند به كمال ایمانى برسد. این طریق ، تاثیر مستقیم بر افزایش ایمان آدمى دارد و حقیقت ایمان چیزى جز محبت به اولیا نیست.

امام باقر (ع) به «فضیل بن یسار» فرمودند :
به حقیقت ایمان نمى ‏رسید تا آنكه در شما سه خصلت پدید آید : مرگ را بر زندگى و فقر را بر ثروت و مرض را بر صحت ترجیح دهید.
فضیل مى‏ گوید : «چه كسى این طور است؟» حضرت مى ‏فرماید :
همه شما !! كدام چیز پیش شما محبوب تر است؟ اینكه بمیرید اما دوستى ما را داشته باشید یا زندگى كنید در حالى كه ما از شما خشمگین باشیم. فضیل مى‏ گوید : عرض كردم : به خدا سوگند مرگ با محبت شما براى ما خوش ‏تر است.
حضرت فرمود : هم چنین است فقر و بى نیازى ، مرض و تندرستى.
فضیل بلافاصله پاسخ مى‏ دهد : «اى و الله» (7) به خدا قسم ، همین طور است كه مى ‏فرمایید. 4.عمل صالح :
در تمام مقامات معنوى ، «قوس نزول و صعود» مطرح است. ابتدا انسان از طریق عقل یك معناى عالى و والا را ادراك مى ‏كند. آنگاه كه تصدیق عقلى بر روى دل اثر گذارد ، دلبستگى پدید مى ‏آید كه از آن به ایمان تعبیر مى‏ كنند. این دلبستگى نزول مى ‏كند و حالتى نورانى براى نفس پیدا مى ‏شود و این حالت بر اعضا و جوارح اثر مى ‏گذارد.در كلمات برخى بزرگان آمده است كه مقامات معنوى مركب است از معرفت ، حالت و عمل. این سخن اشاره به قوس نزول دارد. از مرتبه تفكر شروع شده و به مرتبه عمل منتهى مى ‏شود.

عوالم وجود هم این چنین است. عوالم وجود از جبروت به ملكوت وسپس ناسوت تنزل مى ‏یابند.
جبروت ، عالم عقل است ، ملكوت عالم نفس است و ناسوت عالم ماده است.

در كنار قوس نزول ، قوس صعود وجود دارد. این بار عمل انسان صعود پیدا مى‏ كند و بر نفس اثر مى ‏گذارد و حالت نفس ، ایمان را تقویت مى‏ كند. بنابر این ، همان طور كه عمل لازمه ایمان است ، بر ایمان نیز منعكس مى ‏شود.
بنابراین ، از عوامل مهم تقویت ایمان «عمل صالح» است.
سؤال مهم در اینجا این است كه چه اعمالى پایه ‏هاى ایمان را تحكیم مى ‏كنند.

1.گوش دادن به سخن محبوب :
انسان از سخن معشوق و محبوب لذت مى ‏برد.تا وقتى كه ترنم معشوق به گوش عاشق مى ‏رسد ، این محبت و پیوند و ایمان تازه مى ‏ماند و از گزند زوال در امان خواهد بود.

2.سخن گفتن با محبوب :
راز و نیاز و گفتگو با وى ، پیوند محبت را تحكیم مى ‏كند.

3.یاد محبوب :
آنگاه كه محبوب را مؤثر حقیقى بدانیم در جمیع كارها به یاد او خواهیم بود و در هر عملى به او تكیه مى‏ كنیم.
همچنین براى استحكام پیوند قلبى با خدا، باید از دائره تأثیر جاذبه‏ هاى غیر الهى خارج شد. یعنى محبت غیر خدا را از دل بیرون كرد.

در سوره انفال آمده است : «انما المؤمنون الذین اذا ذكر الله وجلت قلوبهم و اذا تلیت علیهم آیاته زادتهم ایمانا و على ربهم یتوكلون» (8) همانا مؤمنان كسانى هستند كه آنگاه كه یاد خدا مى‏ شود دلهایشان از فرط محبوب مى ‏لرزد و آنگاه كه سخن محبوب را مى ‏شنوند، بر ایمانشان افزوده مى‏ گردد و بر پروردگارشان توكل مى‏ كنند.

بنابراین مؤثرترین عمل براى تشدید ایمان ، تلاوت قرآن است. كسانى كه نماز را بر پاى مى دارند. آیه شریفه به مرحله راز و نیاز عاشق با معشوق و جذب اشاره دارد.
«و مما رزقناهم ینفقون» (9) از آنچه روزیشان كرده‏ ایم انفاق مى ‏كنند.

این آیه شریفه به عامل دفاعى اشاره دارد :
رزق ـ به معناى عام ـ شامل تمام نعمتهایى مى ‏شود كه خدا در اختیار انسان قرار داده است و انفاق رد كردن و بر گرداندن تمام الطاف و نعم به حق تعالى است. لذا ، در كنار ایمان و عمل ، مسئله انفاق مطرح است. انفاق پس از نماز ، مستحب است.
انفاق بعد از عمل از این نظر ضرورت دارد كه پیوستن منهاى گسستن ، خطرناك یا ناممكن است.

مانند نمازگزارى كه دلش در گرو تعلقات مادى است ، این انسان در خطر است لهذا این لازمه ورود در دایره جاذبه الهى و بریدن از جاذبه‏ هاى دیگر است. همسر رزق است ، فرزند رزق است : پدر ، مادر ، برادر ، دوست ، مال ، جاه و امثال اینها رزق هستند و هر یك به تناسب ، انفاقى دارند.

على (ع) فرمودند : « الایمان شجرة اصلها الیقین و فرعها التقوى و نورها الحیاء و ثمرها السخاء » (10)
ایمان درختى است كه اصلش یقین و شاخه ‏اش تقوا ، شكوفه ‏اش حیا و میوه‏ اش جود و سخاوت است.

مقصود از تقوا در این روایت تنها پرهیز از گناه نیست. این تقوا ، احتراز از شبهات و مكروهات را نیز در بر مى ‏گیرد. انسان زندگى مادى خود را تداوم مى‏ بخشد ، اما لذاتش پیوند با خداوند است. حیا كه در روایت به شكوفه درخت (نور) تشبیه شده است ، شامل همه اقسام حیاست ، حیا از خود ، خدا و مخلوق.
جود و سخاوت نه تنها در خصوص امور مالى بلکه درباره همه چیز است. شاید در اینجا سخاوت مرادف انفاق باشد چرا كه سخا ، ملك ه‏اى است كه انسان همتى بلند مى‏ بخشد و امور مادى را در دیدگان او تحقیر مى ‏كند.

عوامل بقا و زوال ایمان :
امام صادق (ع) از امام حسین (ع) و آن حضرت از امیر المؤمنین (ع) نقل مى ‏فرمایند :
از على (ع) پرسیدند ، چه چیز موجب ثبات ایمان است ؟
فرمود : ورع
چه چیز باعث زوال آن است ؟ فرمودند : طمع (11)مشابه همین مضمون را در روایت دیگرى ، «ابان بن سوید» از امام صادق (ع) نقل كرده است. روشن است كه در این گونه روایات بحث اعتقادى منظور نیست. چون با بودن اعتقاد ایمان هم هست و اگر اعتقاد از دست برود ، ایمان هم زایل مى ‏شود.
در این روایت ، ثبات و زوال ایمان از نظر عملى و به عنوان بحث اخلاقى و نفسانى مطرح است. ورع و طمع در فضایل و رذایل اخلاقى محسوب هستند.

این روایت ، اشاره به معناى دقیقى دارد. تثبیت ایمان زمانى میسر است كه بعد از پرهیز از حرام ، از شبهات هم پرهیز شود (ورع) و زوال آن به این است كه نه تنها از شبهات كه از حرام نیز پرهیز نشود (طمع)
طمع ، هواهاى نفسانى را لباس تحقق مى ‏دهد و هیچ حد و مرزى هم نمى‏ شناسد. انسان طمع كار ، به حرام و شبهه ، لباس شرعى مى ‏پوشاند و به آسانى «اصالة الحلیة و اصالة البرائة» جارى مى ‏كند و از این رهگذر نفس را به گناه مى ‏آلاید.
یكباره مى ‏بینیم با مسلمانى روبرو هستیم كه در عمل ، لا ابالى‏ گرى گریبانش را گرفته است. آنچه مى ‏خواهد انجام مى ‏دهد و براى كارهایش توجیه شرعى هم مى ‏تراشد.
طمع ، انسان را در دو جنبه مسخ مى ‏كند. بعد معنوى و بعد انسانى. در این روایت مسخ معنوى حاصل از طمع مطرح شده است.

توضیح آنكه آدمى با هر چیزى انس بگیرد ، به آن محبت پیدا مى ‏كند. هر قدر انس انسان با خدا بیشتر شود ، محبتش افزون ‏تر و هر قدر با غیر خدا مأنوس باشد ، از محبت و علاقه او به خدا كاسته مى ‏شود. طمع ، انس انسان با غیر خداست.
بسیارند كسانى كه خدا را قبول ندارند اما به دلیل سماحت و سخاوت انسانى ، به یك سلسله ارزشها و فضایل انسانى پایبندند.
طمع كار ارزش هاى انسانى را براى رسیدن به خواسته‏ هایش پایمال مى‏ كند.


نوع مطلب :
برچسب ها : عوامل کاهش ایمان، کاهش ایمان، افزایش ایمان، گناه، عوامل گناه، ترک گناه، اثرات گناه، گناه و ایمان، گناه کبیره، گناهان کبیره، ترک گناه و، چگونگی ترک گناه،





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی